Jak stymulować rozwój dziecka w 1. roku życia – percepcja wzrokowa

Pod pojęciem percepcji wzrokowej kryje się ogół takich czynności, jak widzenie, rozpoznawanie i różnicowanie bodźców z otoczenia, a następnie ich interpretacja na podstawie dotychczasowych doświadczeń. Postrzeganie wzrokowe jest procesem bardziej złożonym, niż mogłoby się wydawać. Samo wrażenie wzrokowe powstaje bowiem na siatkówce oka, ale rozpoznanie i interpretacje tego, co się widzi, dokonuje się przecież w mózgu. Prawidłowa i sprawna analiza bodźców wzrokowych jest niezbędna dla rozumienia i funkcjonowania w świecie tak samo małego, jak i dorosłego człowieka.Umiejętność prawidłowego postrzegania jest nie tylko jednym z pierwszych etapów rozwoju inteligencji, ale także jedną z podstaw uczenia się mowy.  W późniejszym okresie umożliwia przecież dziecku naukę czytania i pisania. Daje też możliwość wykonywania zadań arytmetycznych i pozwala na opanowanie wielu innych umiejętności, np. orientacji przestrzennej. Analizator wzrokowy wpływa także na funkcje motoryczne (np. utrzymywanie równowagi) oraz manualne (np. rysowanie). Rozwój umiejętności postrzegania jasności, barw, wielkości, kształtów, wyodrębniania elementów z tła następuje stopniowo. Niemowlę najpierw postrzega wszystko bardzo ogólnie (widzi tylko elementy charakterystyczne i kontury), dopiero z czasem bardziej precyzyjnie.

Oczywiście doskonalenie postrzegania wzrokowego nie następuje samoistnie, czy jedynie z racji dojrzewania układu nerwowego. Wzrok fizyczny jako taki owszem, ale już zdolność percepcji w dużym stopniu zależy od intensywnego pubudzania i właściwego stymulowania jej zgodnie z etapami rozwoju. Dlatego tak ważne jest zaangażowanie rodzica w jej harmonijny rozwój. Warto zaznaczyć, że jeszcze bardziej istotne, niż w przypadku dzieci zdrowych, jest to dla maluchów urodzonych przedwcześnie. Charakteryzują się one niestety słabszym odruchem na bodźce wzrokowe. Ponadto noworodki przebywające w inkubatorze przez pierwsze tygodnie / miesiące swojego życia mają mniejsze możliwości ćwiczenia funkcji wzrokowych, stąd tym bardziej potrzeba prowadzenia odpowiedniej stymulacji zaraz po opuszczeniu szpitala!

Czytaj dalej

Jak kąpać, żeby wpływać! – na rozwój dziecka oczywiście

 

Kąpiel to dla dziecka nie tylko codzienny rytuał przed snem, służący oczyszczeniu.To również, a może przede wszystkim źródło świetnej rozrywki połączonej z edukacją. Choć odgrywa ona ważną rolę w harmonijnym rozwoju dziecka, jest po pierwsze niedoceniana, po drugie często demonizowana, a nader często postrzegana jest przez dorosłych przez pryzmat własnych potrzeb, co skutkuje skracaniem jej czasu i traktowaniem jako rutynowego zabiegu. Sprowadzając ją do zwykłej, automatycznej czynności umycia dziecka i odhaczenia kolejnego zadania w planie dnia, pomijamy  niezwykle istotne aspekty rozwojowe.

Czytaj dalej

Jakość snu dziecka a jego rozwój mowy

Czy wiecie, że jakość i czas trwania snu małego dziecka ma duży wpływ na jego rozwój mowy?

Aby zrozumieć zależność między spokojnym snem a prawidłowym rozwojem mowy trzeba najpierw, choćby w podstawowym zakresie, zrozumieć w jaki sposób u malucha kształtuje się ta umiejętność. Niemowlę bowiem uczy się mowy wieloczynnikowo! Po pierwsze za pomocą zmysłów. Słuchu – bo od narodzin (a nawet nieco wcześniej) przysłuchuje się mowie kierowanej do niego czule przez opiekunów, a także tej, jaką posługują się dorośli w jego otoczeniu. Wzroku – bo przygląda się ruchom warg i mimice osób przemawiających do niego, a obserwacja ta ułatwia mu odtworzenie tych samych dźwięków. Po drugie za pomocą złożonych mechanizmów pamięciowych i myślowych. Pamięć jest niezbędna nie tylko dla rozumienia języka, dzięki zapamiętywaniu znaczenia słów, ale też do zapamiętywania sekwencji dźwięków tworzących wyrazy i kolejności słów tworzących zdania. Myślenie zaś pozwala na wnioskowanie z kontekstu, niezbędne w uczeniu się języka oraz samodzielne tworzenie logicznych wypowiedzi.

Odpowiedzmy sobie teraz na pytanie czym jest i co daje nam sen? Bo to nie tylko odpoczynek! Wbrew pozorom nie jest to czas “wyłączenia” organizmu, choć kiedy patrzy się na błogo śpiące dziecko, mogłoby się wydawać, że ono przecież “nic nie robi”. Oczywiście sen jest czasem odpoczynku prowadzącego do wzmocnienia i regeneracji organizmu. Ale tylko ciało pozostaje w tym czasie w bezruchu. Ośrodkowy układ nerwowy jest jak najbardziej aktywny.

Czytaj dalej

Jak stymulować rozwój dziecka w 1. roku życia – percepcja słuchowa

Słuch, obok dotyku i wzroku to jeden z trzech najważniejszych zmysłów człowieka. Rozwój słuchu u niemowląt jest niezmiernie ważny dla całościowego prawidłowego rozwoju dziecka, będąc wykorzystywany do postrzegania świata już od pierwszych dni życia. Wrażenia akustyczne sterują odbiorem wrażeń płynących z innych zmysłów, no i przede wszystkim sprawny słuch pozwala wykształcić mowę, w rozumieniu przekazu ustnego, używanego powszechnie przez ludzi do komunikowania się.

Teraz ciekawostka! (Na początku może to brzmieć kosmicznie, ale zaraz przetłumaczę na język niemedyczny). “Tworzenie się drzewek dendrytowych komórek nerwowych w mózgu i powstawanie synaps jest w 70 –  75% zaprogramowane genetycznie. Jednak około 30% z nich powstaje tylko pod wpływem odpowiednich bodźców zmysłowych” ! Innymi słowy, narządy zmysłów rozwijają się w pełni lub osiągają wysoką zdolność funkcjonowania tylko wtedy, gdy są intensywnie stymulowane w okresie rozwojowym. A więc owszem, rozwój percepcji słuchowej uwarunkowany jest dojrzewaniem układu nerwowego, co jest od nas niezależne, ALE również stymulacją dźwiękową! Pamiętajmy, że plastyczność centralnego układu nerwowego jest największa w ciągu dwóch pierwszych lat życia. Tak więc prawidłowo pokierowany “trening słuchowy”, a raczej umiejętne pobudzanie i uaktywnianie słuchu u malutkiego dziecka od urodzenia, przez pierwsze kilka lat ma ogromne znaczenie dla poziomu funkcjonowania słuchu i prawidłowego działania jego funkcji. A podstawowymi funkcjami słuchowymi są: odbiór dźwięku (czyli samo zauważanie bodźca dźwiękowego), lokalizacja dźwięku w przestrzeni, zapamiętywanie dźwięku, rozpoznawanie dźwięku, różnicowanie dźwięków oraz łączenie go z innymi bodźcami.

No to jak stymulować rozwój słuchu? Jak bawić się i ćwiczyć z noworodkiem i małym dzieckiem do 1 roku życia, żeby zapewnić nalepsze warunki dla prawidłowego funkcjonowania słuchu, a tym samym sprzyjać właściwemu rozwojowi mowy oraz uwagi i koncentracji. Spieszę z omówieniem!

Czytaj dalej

Mów do mnie wyrazami dźwiękonaśladowczymi!

Wiele razy spotykałam się z opinią, że do małych dzieci, także tych, które dopiero zaczynają wypowiadać pierwsze słowa, należy mówić tylko całymi zdaniami. Używanie wyrazów dźwiękonaśladowczych zamiast całego słowa bywa kojarzone z niepotrzebnym upraszczaniem, zdrabnianiem czy nawet “ciećkaniem się”. A są to trzy różne rzeczy.
Często 2-latki pięknie posługujące się owymi wyrażeniami, ba, nawet potrafiące budować za ich pomocą proste zdania, posądzane są, że “jeszcze nie mówią” i nie rzadko z tego powodu kierowane są do logopedy. A tymczasem wyraz dźwiękonaśladowczy to, jak sama nazwa wskazuje, wyraz. Pełnoprawne słowo. I choć zwykle krótkie, to umniejszać mu z tego powodu nie należy!
Czytaj dalej

Niemowlę i książka – sztuka czytania małym dzieciom

Nauka mowy i wiedzy o świecie, to nie tylko codzienne sytuacje i rozmowy, ale też wspólne czytanie bajek. Jako logopeda, muszę przyznać, że istnieją ogromne różnice w zakresie słownictwa między maluchami w tej samej grupie wiekowej. I o ile u 2 – 3 latków można by powiedzieć, że to normalne, bo jedne dzieci zaczynają mówić później, a inne wcześniej, to w pewnym momencie te rozbieżności powinny się wyrównywać. Ale umiejętności językowe nie rozwijają się same z siebie i nie są dane w pakiecie razem z dzieckiem. Zanim niemowlę nauczy się mówić musi się dobrze osłuchać z językiem, w czym pomaga czytanie. To nie jest tak, że maluch, do którego się mało mówi, mało od niego wymaga, mało czyta, w pewnym momencie stwierdzi: “Dobra, stuknęły mi 3 lata, to chyba już czas, żeby coś pogadać”. Według badań, dzieci, które nie miały od samego początku doświadczeń czytelniczych, później mówią, mają uboższy język, a nawet potrzebują w późniejszym czasie więcej czasu by osiągnąć skupienie i skoncentrować się przy zadaniach stolikowych.

Czytaj dalej

Co można „wyssać z mlekiem matki” czyli czego nie wiecie o karmieniu piersią

Karmienie piersią to jeden z bardziej “chodliwych” tematów, o dziwo nie tylko dla matek, obecnych czy przyszłych. Dyskusje o tym podejmują wszyscy, bez względu na wiek i płeć.  Nie wiedzieć czemu ta biologicznie naturalna sprawa wywołuje tyle emocji wśród społeczeństwa. I jak to bywa, opinie są zupełnie różne, nierzadko skrajne, bo karmienie piersią ma swoich zagorzałych zwolenników i, jeśli nie przeciwników, to na pewno sceptyków i wątpiących.

Czytaj dalej

Wysiękowe zapalenie ucha i jego konsekwencje dla rozwoju mowy

Czy wiesz, że zapalenie ucha, a zwłaszcza wysiękowe zapalenie ucha środkowego ma bardzo znaczący wpływ na rozwój mowy u małego dziecka, powodując jej opóźnienie, całkowite wstrzymanie rozwoju, a nawet regres? Potrafi też długotrwale i niekorzystnie wpłynąć na mowę już rozwiniętą i znacznie pogorszyć jakość codziennego funkcjonowania. Niezauważone zaś i w konsekwencji nieleczone, może powodować trwały niedosłuch, a nawet głuchotę oraz całościowe zaburzenia rozwojowe.

Czytaj dalej

Bliskość, dotyk, ruch i słowa to zabawa paluszkowa

Dotyk i bliskość są naturalną, podstawową potrzebą małego dziecka. Nie tylko dają poczucie bezpieczeństwa, ale również są niezwykle istotne dla prawidłowego rozwoju psychicznego i fizycznego. Ruch pobudza dojrzewanie układu nerwowego, a tym samym rozwój całego organizmu. Do tego dochodzą słowa, którymi możemy nazwać ten dotyk i ruch, oraz wyrazić werbalnie bliskość i miłość. Te cztery elementy stanowią fundament, który pozwala małemu człowiekowi szczęśliwie rosnąć i poznawać świat. Wszystkie one wykorzystywane są przy zabawach paluszkowych – nadspodziewanie ważnych i pozytywnie wpływających na rozwój naszego malca.

Czytaj dalej

Jak stymulować rozwój dziecka w 1. roku życia – sprawność motoryczna i manualna

Rozwój ruchowy (motoryczny) jest podstawową sferą rozwoju niemowlaka. Nie tylko wpływa na rozwój poznawczy i rozwój mowy, ale także stanowi w tym wczesnym okresie najbardziej wyrazisty przejaw prawidłowego rozwoju maluszka, odzwierciedlający dojrzałość układu nerwowego. W pierwszych miesiącach życia deficyty motoryczne mogą być jedynym, a na pewno najłatwiej uchwytnym przez rodziców, sygnałem świadczącym o niewystarczającym postępie rozwoju dziecka. W większości przypadków, u zdrowych dzieci, takie odstępstwa od normy nie są wynikiem jakiś niewykrytych, wrodzonych zaburzeń, a pewnych zaniedbań pielęgnacyjnych i niedostatecznej stymulacji z zewnątrz czyli ograniczenia dostarczanych bodźców, które zachęciłyby dziecko do wykonywania określonych ruchów i czynności. Warto więc wiedzieć czego możemy oczekiwać od naszego szkraba na poszczególnych etapach rozwojowych, jak stymulować osiąganie przez niego kolejnych umiejętności oraz w jaki sposób w porę reagować, jeśli nasz maluch nie opanował konkretnych sprawności ruchowych.

Czytaj dalej